"Jedyna". O biografii Karoliny Lanckorońskiej [moja nowa książka]

"Jedyna. Biografia Karoliny Lanckorońskiej" to moja trzecia pełna biografia. Po historii Anny Jantar i Ireny Kwiatkowskiej przyszedł czas na fascynującą podróż niemal przez trzy stulecia, w których żyła Karolina Lanckorońska, mecenaska sztuki, wspomożycielka, organizatorka życia naukowego, nowoczesna patriotka w europejskim duchu, a także miłośniczka Michała Anioła. 

#rozmoWyliczanki: Lana Lux

Wydana w Polsce debiutancka powieść Lany Lux podejmuje wiele nośnych tematów: przemoc seksualną czy tożsamość ukraińską. Nie dajmy się jednak zwieść pozorom. W rozmowie z Wyliczanką autorka wyjaśnia, jak zbliżyć się do "Kukolki".

#rozmoWyliczanki: Bill Clegg

Nie miałem na początku szczęścia z Billem Cleggiem – nie tylko z powodu pandemii, która sprawiła, że musieliśmy porozumiewać się zdalnie. Złośliwość rzeczy martwych, a w tym wypadku programów do komunikacji w sieci, sprawiła, że rozmowa była możliwa dopiero za drugim razem. Bill przebywał w swojej podmiejskiej rezydencji w Stanach Zjednoczonych, ja w swoim ciasnym wypełnionym książkami mieszkaniu w Krakowie. Na początku dołączyła do nas jeszcze Anita, ważna postać w kontekście polskich wydań książek amerykańskiego pisarza. 

Bill Clegg
(c) Van Scott-Clegg

Anita Musioł – bo o niej mowa – to szefowa Wydawnictwa Pauza, które wydało powieść Billa Clegga „Koniec dnia” (przekład Dobromiły Jankowskiej). To epicka, wielowątkowa, zanurzona w wielu kontekstach opowieść o tym, czym jest i czym może być rodzina, a także o przyjaźni i o pamięci, która nie daje spokoju. To również kawał amerykańskiej historii XX wieku, opowieść o skomplikowanych więzach oraz o przebaczeniu. 

#rozmoWyliczanki: Jarosław Czechowicz

"To powieść, w której chciałem opowiedzieć o tym, jak konfrontujemy się z krzywdą. O ludziach – bo tu nie tylko kobiety są ważne – którzy z różnych powodów albo stali się sprawcami krzywdy, albo musieli przez życie nieść jej ciężar" - mówi Jarosław Czechowicz. Właśnie ukazała się jego książka  "Winne".

Jarosław Czechowicz
Fot. Daniel Myszkowski

#rozmoWyliczanki: R.O.Kwon

"Podpalacze" to powieść na wskroś współczesna. Samotność i zagubienie w świecie to niebezpieczne zapalniki. O tym właśnie między innymi pisze R.O. Kwon, która - specjalnie dla Wyliczanki - zgodziła się powiedzieć kilka zdań między innymi o swojej książce.

R.O.Kwon
(c) Smeeta Mahanti B&W / Agora / Wyliczanka

#rozmoWyliczanki: Bartosz Ogórek

"Problemy aprowizacyjne skutkowały bardzo wysokimi cenami produktów, czy nawet całkowitym ich brakiem, ale także, co łatwo przeoczyć spadkiem ich jakości. Przykładem może być ilość dopuszczalnych przez władze domieszek do mąki przy wypieku chleba, okresowo wynosiła ona 50%. To oczywiście oficjalna norma, w rzeczywistości było jeszcze gorzej, a krakowianie w swoim chlebie powszednim znajdowali nie tylko wątpliwej jakości kartofle, ale też dzikie kasztany czy trociny" - mówi o sytuacji mieszkańców Krakowa w czasie I wojny światowej Bartosz Ogórek, historyk i demograf, autor książki "Niezatarte piętno? Wpływ I wojny światowej na ludność miasta Krakowa". 

BARTOSZ OGÓREK
Fot. Andrzej Banaś

Marcin Wilk: Z perspektywy, nazwijmy to, mitycznej lubimy myśleć o Krakowie przełomu XIX i XX wieku oraz początku XX wieku w pewien określony sposób – jako młodopolskiego centrum życia. A jak Kraków tego okresu wygląda z perspektywy historii społecznej czy demografii historycznej? Jak wypada na tle na przykład Wiednia czy Berlina tamtych czasów? 

#rozmoWyliczanki: Łukasz Błaszczyk

"W szerszym sensie nacisk, jaki położyłem na imprezowość, to wynik fascynacji twórczością Christophera Isherwooda i Boba Fosse’a. Odkryłem ich niespełna dziesięć lat temu, kiedy prowadziłem zdecydowanie bardziej zabawowe życie niż teraz. Po tym jak przeczytałem "Pożegnanie z Berlinem" i obejrzałem ekranizację, czyli "Kabaret", olśniło mnie, że hedonizm też może coś znaczyć, być formą buntu" - mówi Łukasz Błaszczyk, autor książki "Pożegnanie z Budapesztem".

Łukasz Błaszczyk
Fot. Agnieszka Ostrowska

Marcin Wilk: Gdy zacząłem czytać "Pożegnanie z Budapesztem", poczułem, jakbym wylądował na imprezie - średnio udanej z jednej strony, chociaż nie tak złej, by się z niej wynieść z hukiem. Kiedy o tym pomyślałem, od razu przyszło mi do głowy, czy to - ta impreza - nie jest aby przypadkiem dobrą metafora sytuacji, w jakiej znaleźli się życiowo bohaterowie?

#rozmoWyliczanki: Jan Krasnowolski

- Uważam, że zadaniem literatury jest wpływanie na rzeczywistość, inaczej nasze pisanie zmienia się w czas zmarnowany" - mówi Jan Krasnowolski, którego nowa książka "Czas wilków, czas psów" właśnie się ukazała.

Jan Krasnowolski
Fot. Viola Spoz 

Marcin Wilk: Podobno historię do "Czas wilków, czas psów" znalazłeś w Llanelli w południowej Walii. 

#rozmoWyliczanki: Natalia Osińska

- Mam wrażenie, że żyjemy na granicy dwóch epok, i młodzi nie tyle wiedzą dużo w współczesnym świecie, co równolegle tworzą nowy. Są bardziej świadomi zagrożeń związanych z globalnym ociepleniem, widzą, że stare zasady, na których był budowany świat ich rodziców, przestają się sprawdzać - mówi Natalia Osińska, autorka wydanej właśnie książki "Fluff".

Natalia Osińska
Fot. Z archiwum Natalii Osińskiej

Marcin Wilk: Trochę niezręcznie się czuję, że - wybacz tę uwagę - dwóch jednak starszych ludzi siądzie i będzie rozmawiać o młodych. Bo w sumie do tego prowokujesz swoimi książkami. Ale właśnie ukazuje się trzeci tom Twojego cyklu, "Fluff", więc może już z inną pewnością przystępujesz do takich rozmów?

#rozmoWyliczanki: Joanna Jodełka

- Czytałam dużo gazet. Słuchałam relacji świadków. Oglądałam co się da o drugiej wojnie światowej i podobno warczałam na męża, przez ponad rok. Jakoś to wytrzymał, ale poprosił żebym już nigdy więcej nic o wojnie nie pisała - mówi Joanna Jodełka, autorka "2 milionów za Grunwald".

Joanna Jodełka
Fot. Marek Czachorowski

Marcin Wilk: Co było pierwsze "2 miliony" (wątek sensacyjny), "Grunwald" (sztuka) czy może jeszcze coś innego? 

#rozmoWyliczanki: Ebba Witt-Brattström

- Zaraz po studiach wiele z nas poszło na studia doktoranckie, a ponieważ wiedziałyśmy, że w historii literatury brakuje wielu kobiet, to wymyśliłyśmy pewien projekt - mówi Ebba Witt-Brattström, autorka "Miłosnej wojny stulecia".

Justyna Czechowska i Ebba Witt-Brattström
Fot. Marcin Wilk / Wyliczanka

Marcin Wilk: Bardzo dziękuję za "Miłosną wojnę stulecia". Znowu zacząłem rozważać ważne kwestie filozoficzno-feministyczne. Ale chyba zacznę od bardzo prozaicznej sprawy: dlaczego właściwie ona nie odejdzie od niego?

#rozmoWyliczanki: Rafał Matyja

"Wyjście awaryjne" Rafała Matyi to jeden z najciekawszych esejów o współczesnej Polsce.

Rafał Matyja
(c) Marcin Wilk / wyliczanka.eu

Byłem sceptyczny, gdy brałem "Wyjście awaryjne" do rąk. Nie przepadam za polityczną publicystyką. Zrażony jestem awanturnictwem, agresją, szukaniem haków. Książka Matyi jednak nie zawodzi.

#rozmoWyliczanki: Martyna Bunda

"Nieczułość" to debiutancka powieść Martyny Bundy. Opowieść o mocy kobiet i ich solidarności. 

Martyna Bunda
(c) Marcin Wilk / wyliczanka.eu

"Saga o wielkiej historii i kobietach, które jako jedyne potrafią stawić jej opór" - zachęca do lektury wydawca powieści "Nieczułość".

#rozmoWyliczanki: NINA WITOSZEK

"Norweski kozi ser jest słodko-słony a w Polsce na ogół słony, więc należałoby go najpierw utopić w miodzie. Efekt koziego sera to umiejętność łączenia przeciwieństw. Niestety jeśli chodzi o ten kunszt, Polacy są bardzo w tyle. Mają dar do potęgowania przeciwieństw aż do bólu, tak że kończy się to na tym, że nie tylko człowiek człowiekowi wilkiem. Człowiek sobie samemu wilkiem!" - mówi NINA WITOSZEK, autorka książki "Najlepszy kraj na świecie".  

MARCIN WILK: Jako dziennikarz pewnie powinienem zadać pytanie: no to jak to w końcu jest: kocha Pani tę Norwegię czy jej nienawidzi? Ale jako czytelnik już wiem, że jest tak i tak. W związku z tym, na początek (dla Czytelników przed lekturą): za co Pani ją kocha, za co jej nienawidzi?

#rozmoWyliczanki: COLSON WHITEHEAD

"Kiedyś budziłem się o czwartej rano, spięty, z myślą o rychłej śmierci... Dziś budzę się zadowolony i cieszę się na to, co przyniesie kolejny dzień" - mówi COLSON WHITEHEAD, autor "Kolei podziemnej", powieści uhonorowanej Pulitzerem. 

COLSON WHITEHEAD
Fot. Marcin Wilk / Wyliczanka.eu

MARCIN WILK: Wiem, że miałeś pisać książkę o zupełnie czymś innym. W końcu powstała „Kolej podziemna”. Jak do tego doszło?

#rozmoWyliczanki w księgarniach na medal*

Rusza nowy cykl w ramach #rozmoWyliczanki. Raz w miesiącu będę odwiedzać krakowskie księgarnie kameralne, w których będę nagrywać materiał filmowy. A zaczynam konkursu organizowanego z Księgarnią od Globusem przy ul. Długiej. 

Pretekstem, by odwiedzić doskonale znane wśród moli książkowych miejsce, jest książka "Zagłada i gwiazdy. Przeszłość w prozie Stanisława Lema". To z autorką tej pracy, Agnieszką Gajewską, będą najbliższe #rozmoWyliczanki.